versie: 21-08-2013 - redacteur: Bart FM Droog, met dank aan Wim Adriaansen
Biografie | Dichtbundels |Bloemlezingen | Google | Bronnen

---

A. Viruly Geboren te: Breda, 05-01-1905 Gestorven te: Amsterdam, 13-08-1986 Volledige naam: Adriaan Viruly Naamsvarianten: Jons Viruly (roepnaam). A. Virulij*. Pseudoniemen: - * De naamsversie 'Virulij' berust op een fout van een Bredase Burgerlijke Stand-beambte Bron scan rechts: Koninklijke Bibliotheek

Prozaïst, jeugdboekenschrijver, vertaler, toneelschrijver en dichter. Militair vlieger tot 1931, daarna werkzaam als KLM-piloot.

Deze biografische schets is een samenvatting van materiaal dat bij bronnen vermeld staat. Hoofdbron is de tekst van J.A.M.M. Janssen, die oorspronkelijk gepubliceerd werd in Biografisch Woordenboek van Nederland. 1994.

Jons Viruly was de zoon van van gemeenteambtenaar Jan Dionijs Viruly, later burgemeester van Westkapelle (1913-1921), en Teuntje Antoinette Butner. Viruly trouwde op 21-4-1927 met Dina Maria Tobia van Hattum. Uit dit huwelijk werden twee zoons en een dochter geboren. Hij scheidde hij op 27-3-1946 en huwde op 15-4-1946 met Henderika Groenhout. Gedurende dit huwelijk leerde hij de actrice Mary Dresselhuys (eigenlijk Marie Johanna Dresselhuijs, 1907-2004) kennen, met wie hij in 1950 ging samenwonen.  In 1955 scheidde hij van zijn tweede vrouw en huwde met Dresselhuys.

Gedurende zijn lagere schooltijd in Westkapelle leerde hij Jan Campert (1902-1943) en J.C. van Schagen (1891-1985) kennen. Hij bezocht de HBS-B te Middelburg en deed in 1922 eindexamen in Den Haag. Daarna studeerde hij enige tijd staathuishoudkunde aan de Nederlandsche Handels-Hoogeschool te Rotterdam. Na het afbreken van zijn studie werd hij opgeroepen voor de dienstplicht. Die vervulde hij bij de luchtmacht, destijds Luchtvaart Afdeeling (LVA) geheten, te Soesterberg. Daar werd hij opgeleid tot militair-vlieger.

Piloot en schrijver

Na zijn tijd als militair vlieger kon Viruly de overstap maken naar de burgerluchtvaart en werd piloot bij de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM). Daar maakte hij snel carrière en werd in 1935 benoemd tot gezagvoerder op de lijndienst Amsterdam-Batavia.

Al tijdens zijn militaire periode was hij al actief als schrijver. Hij publiceerde boeken over de luchtvaart en vertaalde de roman Vol de nuit en Pilote de Guerre van de Franse vliegenier-schrijver Antoine de Saint-Exupery. Viruly's boek We vlogen naar Indië (1933) beleefde in 1934 al de zesde druk. Hij raakte bevriend met de cabaretier Wim Kan, voor wie hij een aantal cabaretteksten schreef.

Al tijdens zijn middelbare schooltijd was hij in aanraking gekomen met het theosofische gedachtengoed. Hij raakte bevriend met de jurist en theosoof J.J. van der Leeuw, oprichter van de Practisch-Idealisten Associatie (1918). In de jaren dertig gaf hij brochures uit waarin hij pleitte voor een internationale rechtsorde en de oprichting van een wereldpolitiemacht.

1940-1945

'Op 10 mei 1940 bevond Viruly zich in Nederland. Schiphol werd door de Duitsers zwaar gebombardeerd.  Op 14 mei 1940 waren drie licht beschadigde KLM-vliegtuigen gerepareerd en KLM-piloten Viruly, Jan Hondong en Willem van Veenendaal hadden besloten dat ze deze naar Engeland zouden vliegen. De motoren van Viruly's DC-2 draaiden al, toen bericht kwam dat de KLM-directie deze vlucht had verboden, omdat deze in tegenspraak was met de voorwaarden van de juist afgekondigde wapenstilstand. Viruly heeft er zich achteraf altijd enigszins voor gegeneerd dat ze dat dienstbevel indertijd niet gewoon aan hun laars hebben gelapt.

Overigens bereikte hij twee jaar later alsnog die overkant. De uit Zweden afkomstige KLM-vlieger Von Rosen lukte het om een uitreis-visum naar Zweden te krijgen, mede gezien het feit dat hij neef was van Göring's eerste vrouw Karin von Rosen. En-passant regelde hij ook een visum voor zijn goede vriend, de welbekende auteur Viruly, die immers graag een boek over Zweden wilde schrijven!' [2]

In Engeland werkte hij eerst bij de British Overseas Airways Corporation (BOAC), waar hij piloot was op de vluchten van Schotland naar Canada. Vanaf januari 1944 had hij de leiding op de dienst Bristol-Lissabon van de KLM.

1945-1955

Na de oorlog werd hij Algemeen Chef Vlieger bij de KLM. Hij was nauw betrokken bij de wederopbouw en uitbouw van het bedrijf. Ook werd hij ingezet op een vredesmissie van de Verenigde Naties in het Midden Oosten. waarbij hij de piloot was van de Zweedse gezant graaf Folke Bernadotte av Wisberg - die, kort nadat Viruly was afgezwaaid, tijdens de missie door Joodse extremisten vermoord werd.

Vanaf 1952 werkte hij samen met mede-KLM-er Henrik Scholte aan diverse boeken waarin de luchtvaart aan bod kwam.

In 1954 crashte een door hem bestuurde Lockheed Super-Constellantion op een zandbank bij het Ierse Shannon. Bij deze crash verloren achtentwintig mensen het leven: drie bemanningsleden en tweeëntwintig passagiers kwamen door verstikking om het leven, terwijl twee passagiers verdronken en een door de klap zwaar gewonde vrouw later overleed.

'Het hoge octaangehalte van de dampen was er de oorzaak van dat een aantal slachtoffers lichte brandwonden vertoonde. Conclusie van het ongevalsonderzoek was dat hierbij technische én menselijke fouten een rol hadden gespeeld, een conclusie die Viruly overigens van de hand wees. Naar zijn mening was het, vanwege de snelheid waarmee de gebeurtenissen zich hadden afgespeeld, niet mogelijk geweest nog adequaat in te grijpen.' [1]

'In 1979, antwoordde hij in een interview op de vraag of hij de ramp inmiddels verwerkt had: "Verwerkt, wat is verwerkt. Nee en ja. Het was het moeilijkste wat me in mijn leven overkomen is; het was een paar maanden voor de beëindiging van mijn vliegersloopbaan wegens het bereiken van de pensioenleeftijd. Heel je leven ben je bezig geweest te zorgen dat dit niet zal gebeuren. Het was een kwestie van enkele seconden, waarin ik de beslissingen moest nemen. Ik had het béter kunnen doen, ik ga niet vrij-uit. Er zijn doden bij gevallen. De naam van de maatschappij, waarmee ik bijna pathologisch loyaal verbonden was, was in het geding.  Niemand bij de KLM heeft mij overigens ooit een verwijt gemaakt. Ik wilde toch dat het niet gebeurd was, al gevoel ik niet een directe schuld, natuurlijk speelt het een rol in je leven."' [1]

1955-1988

Op 1 september 1955 ging hij met pensioen (voor verkeersvliegers lag destijds de pensioengerechtigde leeftijd op vijftig jaar) en wijdde zich compleet aan het schrijven.

Met KLM-piloot en schrijver Willem van Veenendaal (1903-1965) publiceerde hij 't Begon op Parijs (Bruna, Utrecht, 1961).

In 1969 tourden Viruly en Mary Dresselhuys door Zuid-Afrika, met een programma dat bestond uit voordrachten door Dresselhuys en lezingen door Viruly. Vanwege het toenmalige Apartheidsregime ontstond hierdoor enige commotie, maar Dresselhuys verwees naar de Nederlandse toeristen die het Spanje van dictator Franco bezochten en Viruly beschouwde de trip vooral als een 'onderonsje voor Nederlanders'. [2]

Viruly werd in 1985 getroffen door een hersenbloeding, waarvan hij redelijk herstelde. Daarna volgde echter een tweede attaque, waarna hij een dermate ongelukkige val maakte dat hij in een ziekenhuis moest worden opgenomen. Daar overleed hij op 13 augustus 1986. [2]


Hij was redacteur van het jongerentijdschrift Ruim Baan. Medewerker aan (o.a.) Regeneratie, Het Vliegveld, De Gemeenschap (1929), De Gids (1955), Elseviers Weekblad en De Telegraaf.

terug naar boven

---

Over A. Viruly

A. Viruly. We vlogen naar Indië. Blitz, Amsterdam, 1933. Omvang (3de druk): 263 p. 6de druk 1934. Omvang  288 p., [39] p. pl. Boekversiering van T. Leeser.

A. Viruly. Logboek. Tekeningen van Titus Leeser. Blitz, Amsterdam, 1937. Omvang: 240 p.,[12] bl. pl. Titel op omslag: Logboek vliegtuig Douglas P.H. - A.K.E. [1931-1936].

A. Viruly. We vlogen naar Java. Herinneringen aan twintig vliegjaren.  Blitz, Amsterdam, [1949]. Omvang: 324 p., [20] p.pl. Voortzetting en gedeeltelijke herdruk van: We vlogen naar Indië.

A. Viruly. De zee en de overkant. De Bezige Bij/Blitz, Amsterdam, 1954. Omvang: 274 p. Autobiografisch.

A. Viruly. Huisje, boompje, beestje. Gebundelde vliegherinneringen. Witte raven Goliath pockets no. G6. West-Friesland, Hoorn, 1965. Omvang: 189 p.

Mary Dresselhuys. Jons. Balans, Amsterdam,  1990. Omvang: 105 p. Levensbeschrijving. Jons was de roepnaam van A. Viruly.

Wim Adriaansen. Jons Viruly. 1905-1986, vlieger en schrijver. Vleugels aan het woord gegeven. Aprilis, Zaltbommel,  2008. Omvang: 368 p. In 'Woord vooraf' staat de titel: Vleugels aan het Woord gegeven.

terug naar boven

---

Dichtbundels:

Reissonnetten. Nijgh & Van Ditmar, 's-Gravenhage/Rotterdam, 1979. Omvang 75 p.

Reissonnetten II. Nijgh & Van Ditmar, 's-Gravenhage, 1985. Omvang: 64 p. Is de tweede, gewijzigde en aangevulde druk van Reissonnetten (1979).

terug naar boven

---

Bloemlezingen:

Door A. Viruly (mede-)samengestelde bloemlezing

Gevleugeld woord. Samenstelling J.-P. Barth, Ed. Hoornik, Gerrit Kouwenaar, Henrik Scholte, A. Viruly. Stols, 's-Gravenhage, 1955. Gedichten over de burgerluchtvaart, oplage 1250+15 ex. Omvang 49 p. Deels wedstrijdbloemlezing.

terug naar boven

Poëzie van A. Viruly is in deze bloemlezingen aangetroffen

Nieuwste dichtkunst. Bigot en Van Rossum, Amsterdam, [1934].

Spiegel van de Nederlandse poëzie door alle eeuwen. Dl. 2: 1900-1940. Meulenhoff, Amsterdam, 1953.
De muze zwerft door Nederland. VBBB, [Amsterdam], 1956.
Dichters omnibus. Vierde bloemlezing. ESSO Nederland N.V., 's-Gravenhage, 1958 [=1957].

33 sonnetten. Black and White Literair, Tilburg, 1979.
Spiegel van de Nederlandse poëzie. [Dl.2:] Dichters van de twintigste eeuw. Meulenhoff, Amsterdam, 1979. Vierde herz. editie.

Wie zegt dat ik na veertien regels zwijg? Aarts, Amsterdam, 1980.
Ons poëtisch Nederland. Vroom & Dreesmann, [Amsterdam], 1987.

Dichten over dichten. Contact, Amsterdam, Antwerpen, 1994.
Een zucht als vluchtig eerbetoon. Meulenhoff/Manteau, Amsterdam/Antwerpen, 1995.

terug naar boven

---

Bronnen

Afkortingen: KBr en KBDH - Koninklijke Bibliotheek Brussel resp. Den Haag; LR - Lectuur Repertorium; PCG en PCNL - Poëziecentrum Gent resp. Nederland; s.n. / s.l. / s.a. - sine nomine / loco / anno = zonder naam [van uitgeverij] / plaatsnaam / jaartal.

DBNL: A. Viruly
http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=viru001
[2] Leo Bakker. www.leob.nl. Adriaan Viruly 1905-1986
http://www.leob.nl/
Mats Beeks. www.schrijversinfo.nl: A. Viruly
http://www.schrijversinfo.nl/virulya.html
J.A.M.M. Janssen. 'Virulij, Adriaan (1905-1986)', in Biografisch Woordenboek van Nederland. 1994/2012.
http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/virulij
Koninklijke Bibliotheek: Adriaan Viruly (1905-1986)
http://www.kb.nl/dossiers/schrijvers/adriaan-viruly-1905-1986
[1] Paul van Weezepoel. Dutch Aviation, www.dutch-aviation.nl, 2011: Adriaan Viruly.
http://www.dutch-aviation.nl/index7/index1-0%20Viruly.html

Boeken en brieven van, over en/of aan [naam] bevinden zich in:
British Library, Londen
Koninklijke Bibliotheek, Brussel
Koninklijke Bibliotheek, Den Haag
Letterenhuis Antwerpen
Letterkundig Museum, Den Haag
Poëziecentrum Gent
Poëziecentrum Nederland

terug naar boven

deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:
Vrienden van de Nederlandse Poëzie Encyclopedie