Behorend tot: NPE X-files | Michiel van der Plas                                 versie: 24-07-2013

Jaren: 1929 - 2013 Zaak: Twee hondjes Samenvatting: Gemystificeerd auteurschap Locatie: Nederland, Duitsland, Nederlands-Indië Google over dit dossier

Ik wou dat ik twee hondjes was

Wim Zaal: "Michel van der Plas [stelde] de Prisma-pocket Ongerijmde rijmen [1954] samen, een keuze uit humoristische gedichten. Hij wilde die zo veelzijdig mogelijk maken en nam zelf een paar zeldzame versvormen voor zijn rekening, zonder zijn naam daaraan te verbinden. Ook bewerkte hij een Duits tekstje van Friedrich Torberg dat hij vrolijk signeerde als Godfried Bo-mans (...):

Ik zit mij voor het vensterglas onnoemelijk te vervelen. Ik wou dat ik twee hondjes was, dan kon ik samen spelen.

Minzaam incasseerde Bomans de faam die dat gedichtje, ‘Spleen’ getiteld, verwierf, maar tegen Van der Plas zinspeelde hij nooit op de zaak. Het ondergeschoven auteurschap bleef dus in stand, ook na het overlijden van Bomans in 1971; vandaar dat hij in 1978 luidkeels van plagiaat kon worden beschuldigd, toen iemand het oorspronkelijke Duitse tekstje van Friedrich Torberg opgegraven had…"¹

Dat Duitse tekstje blijkt het 68-regelige gedicht 'Ballade der groszen Müdigkeit' ('Neidvoll gewidmet den beiden Foxterriers Tommy und Molly, fünf Monate alt und zugehörig einer nicht viel älteren Besitzerin, zu Paris, im Jardin du Luxembourg, an einem warmen Septembertag des Jahres 1938.')² van Friedrich Torberg (1908-1979) te zijn. De slotregels luiden:

ich möchte alles, was ich fühl, nicht fühlen und ganz allein sein … Nein, nicht ganz allein: ich möchte gern zwei kleine Hunde sein und miteinander spielen.

Jarenlang wordt aangenomen dat Van der Plas dus een bewerking van het gedicht van Torberg gemaakt had. Totdat, enkele dagen na Van der Plas' overlijden, de historicus Jan Dirk Snel een verrassende ontdekking doet³. Hij signaleert dat in het Algemeen Handelsblad⁴ van maandag 29 april 1929 dit stond:

'Verzuchting van een vijfjarigen knaap: "Ik wou, dat ik twee hondjes was, dan kon ik met elkaar spelen."'

Hij traceerde een variatie hiervan in het Bataviaasch Nieuwsblad van 15 juni 1929⁵:

'De vijfjarige Jan zei met een diepen zucht: "Ik wou, dat ik twee hondjes was, dan kon ik met elkaar spelen."'

Een andere variant vond hij in De Vrije Pers (Soerabaia, 10-09-1949).⁶

Snel: "Ik neem aan dat het hier ging om een geestigheid die al wat langer her en der in omloop was. Het lijkt me daarbij niet onwaarschijnlijk dat het uit bijvoorbeeld een Duitse krant was overgenomen. Het eerste grapje op dezelfde dag [29-4-1929] gaat bijvoorbeeld over de componist Max Reger. Kortom, het lijkt me zeker niet onmogelijk dat zowel Friedrich Torberg als Michel van der Plas een wat kinderlijk grapje dat ze ooit gehoord hadden, onafhankelijk van elkaar ieder op een eigen wijze verwerkten."⁷

Noten

¹ Wim Zaal. Valsheid in geschriften. Literaire vervalsingen en mystificaties. Uitgeverij Aspekt, [Soesterberg], 2009. 183-185.
² Het gedicht staat integraal op:
http://davidramirer.twoday.net/stories/5279068/
³ Jan Dirk Snel. Twee hondjes - Over een rijmpje van Michel van der Plas. 23-07-2013.
http://jandirksnel.wordpress.com/2013/07/23/twee-hondjes-over-een-rijmpje-van-michel-van-der-plas/
⁴ Algemeen Handelsblad, 29-04-1929.
http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010658904%3Ampeg21%3Ap007%3Aa019
⁵Bataviaasch Nieuwsblad,15-06-1929.
http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A011072496%3Ampeg21%3Ap024%3Aa0285
⁶ De Vrije Pers (Soerabaia), 10-09-1949.
http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A011210228%3Ampeg21%3Ap004%3Aa0083
⁷ Jan Dirk Snel, 2013.

terug naar boven

Pagina aangemaakt door: Bart FM Droog, 24-07-2013.

---

 
Deze pagina is mede mogelijk gemaakt door:



Vrienden van de Nederlandse Poëzie Encyclopedie

partners

© De Nederlandse Poëzie Encyclopedie, 2013